Language Switcher

slide1.jpgslide2.jpgslide4.jpgslide5.jpgslide6.jpgslide7.jpg

Η εκκλησία του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

 

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

 

Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Είναι ένα σπουδαίο οικοδόμημα των μέσων του 19ου αιώνα. Είναι κτισμένη σε μικρό ύψωμα στα δυτικά του κέντρου του χωριού, ώστε να μπορεί ο επισκέπτης από την ανατολική αυλή της να ατενίσει με το βλέμμα του ολόκληρο το χωριό. Το κτίσιμο του κεντρικού κτιρίου άρχισε πιθανόν το 1854 και ολοκληρώθηκε το 1872. Το μήκος της εκκλησίας φτάνει τα 30 μέτρα και 50 εκατοστά ενώ το πλάτος τα 13 μέτρα και 30 εκατοστά.

Για το κτίσιμο της εκκλησίας της Λόφου μπορεί να υπερηφανεύονται όλοι οι Λοφίτες μιας και όλοι τους εργάστηκαν αφιλοκερδώς και με ζήλο προς το σκοπό αυτό. Μόνο οι τεχνίτες πληρώνονταν οι οποίοι δεν ήταν Λοφίτες. Μάλιστα, κάθε Λοφίτης είχε να επιτελέσει ένα συγκεκριμένο έργο π.χ. να μεταφέρει νερό, πέτρες ή ασβέστη, να βοηθά συγκεκριμένο τεχνίτη κ.ά. Από προφορικές μαρτυρίες διαπιστώνουμε ότι υπεύθυνος της όλης διαδικασίας ήταν ο ιερέας του χωριού. Ενδιαφέρουσα είναι και η μαρτυρία που αναφέρει ότι όταν ήρθε η σειρά κάποιου Λοφίτη προύχοντα να μεταφέρει και να πληρώσει νερό για το κτίσιμο της εκκλησίας, αυτός προτίμησε το κρασί αφού το είχε άφθονο ενώ και η τιμή του ήταν πολύ χαμηλή. 

Τέλος, στην εκκλησία υπάρχει μια παλιά εικόνα της Παναγίας, την οποία ο Robert Gunnis χρονολόγησε στο 16ο αιώνα. Αυτήν την εικόνα σύμφωνα με την προφορική παράδοση προσπάθησε να ξαναζωγραφίσει κάποιος αδέξιος ζωγράφος, ο οποίος κατέληξε να τιμωρηθεί αυστηρά από την Παναγία που επέμενε να την ξαναζωγραφίσει.

Η παράδοση για το κτίσιμο της Εκκλησίας

 

Η τοπική παράδοση αναφέρεται σε κάποιους βοσκούς που κατοικούσαν στην περιοχή Φοίνικας (νότια της Λόφου). Αυτοί έβοσκαν τα πρόβατα τους μέχρι και τη σημερινή θέση του χωριού. Μάλιστα, μερικά βράδια έβρισκαν καταφύγιο σ’ ένα σπήλαιο, το οποίο αργότερα ονομάστηκε «Σπήλιος του Χατζηρούσσου», προφανώς από το επίθετο του άνδρα της οικογένειας που το κατοίκησε. 

Πολλά από τα βράδια οι εν λόγω βοσκοί έβλεπαν ένα φως σχεδόν απέναντι από την σπηλιά. Όταν από περιέργεια αποφάσισαν να ψάξουν στην πυκνή βλάστηση για να βρουν το σημείο, έκπληκτοι είδαν το εικόνισμα της Παναγίας. Το μετέφεραν στη σπηλιά τους, αλλά μόνο για λίγο, γιατί την επόμενη μέρα είχε εξαφανιστεί. Το εικόνισμα ήταν εκεί, στην αρχική θέση όπου έλαμπε το φως. Η παράδοση καταλήγει ότι οι βοσκοί συναισθανόμενοι το θρησκευτικό κάλεσμα, καθάρισαν το μέρος και πρόχειρα έστησαν ένα μικρό σπιτάκι. Στο εσωτερικό του τοποθέτησαν το εικόνισμα της Παναγίας καθώς και ένα καντήλι ν’ ανάβει. 

Αργότερα οι Λοφίτες, στα μέσα του 19ου αιώνα, άρχισαν ν’ ανεγείρουν στο σημείο εκείνο μία εκκλησία αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου για να υμνούν και να δοξάζουν την Υπεραγία Θεοτόκο.

Τα καμπαναριά και το αρχονταρίκι

 

Στο εξωτερικό της εκκλησίας υπάρχουν δύο πετρόκτιστα καμπαναριά που αποπερατώθηκαν το 1910. Ιδιαίτερα δε πλούσια διακοσμημένο ήταν το ανατολικό. Το κοσμούσαν οκτώ ωραιότατα λιοντάρια και τέσσερις άγγελοι. Λόγω προβλήματος του καμπαναριού τα λιοντάρια μετακινήθηκαν και σήμερα τα τέσσερα κοσμούν την είσοδο της εκκλησίας και τα άλλα δύο τη βρύση που βρίσκεται στην αυλή. Στο περίτεχνο τριστάσιο καμπαναριό είναι τοποθετημένη η βαρύγδουπη και μεγάλη καμπάνα. Άλλοτε, όταν κτυπούσε τις μεγάλες γιορτές και τις Κυριακές ακουγόταν μέχρι τη Λάνια, τις Κυβίδες και το Κοιλάνι. Πλέον όμως η καμπάνα λειτουργά με ηλεκτρισμό και η ένταση του ήχου της μειώθηκε αισθητά. Το δεύτερο καμπαναριό είναι μονοστάσιο και η καμπάνα σαφώς μικρότερη. Λειτουργούσε σαν σχολικό κουδούνι μιας και κτυπούσε το πρωί και το απόγευμα για να καλέσει τα παιδιά στα πρωινά και απογευματινά μαθήματα αντίστοιχα.

Κλείνοντας, αξιοσημείωτη είναι η προσθήκη που έκανε την Άνοιξη του 2009 στο προαύλιο της εκκλησίας η τρέχουσα ερανική επιτροπή. Συγκεκριμένα, ανεγέρθηκε ένα όμορφο αρχονταρίκι ούτως ώστε να μπορεί η Εκκλησία να υποδέχεται τους επισκέπτες της αλλά και να μπορεί να πραγματοποιεί τις συνεδρίες της.

 

Το εσωτερικό της Παναγίας της Χρυσολοφίτισσας

Η εκκλησία είναι μονόκλιτη εσωτερικά με έντονα τα στοιχεία της γοτθικής τέχνης, κυρίως στη στέγη του ναού. Το δάπεδο της εκκλησίας καλύπτεται από μωσαϊκό μάρμαρο διαστάσεων 20Χ20 εκατοστών. Προς το δυτικό μέρος του ναού υπάρχει ένας ξεχωριστός γυναικωνίτης. Η ιδιαιτερότητα του έγγυται στο ότι οι γυναίκες εισέρχονται στο ναό από δύο μικρές πόρτες και με σκαλιά που είναι μέσα στους τοίχους, ανέβαιναν στο γυναικωνίτη χωρίς να έρθουν σε επαφή με τους άλλους πιστούς.  Ανατολικά ορθώνεται το περίτεχνο τέμπλο, στα δεξιά ο δεσποτικός θρόνος, ψηλά στ’ αριστερά ο ξυλόγλυπτος άμβωνας και στη μέση του σκαλιστό προσκυνητάρι. Τα δύο πρώτα είναι δημιουργήματα του Λαρνακέα Ευτύχιου Λεπτουργού.

Το εσωτερικό της εκκλησίας φέρει τη σφραγίδα και ενός άλλου καλλιτέχνη, του Όθωνα Γιαβόπουλου, παππού του Γιώργου Βασιλείου πρώην προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο Γιαβόπουλος εργάστηκε στη Λόφου από το 1910 ως το 1919 και όλες οι τοιχογραφίες που υπάρχουν στην εκκλησία είναι δικές του δημιουργίες. Η οροφή είναι διάσπαρτη με χρυσά αστέρια σ’ ένα καταγάλανο ουρανό, στο ημιθόλιο υπάρχει «η πλατυτέρα των ουρανών», ενώ στον γυναικωνίτη υπάρχει το «Άγιον Μανδύλιον». Στο κυρίως ναό υπάρχουν «οι μυροφόρες γυναίκες», «η αποκαθήλωση του Χριστού» και η «γέννηση της Θεοτόκου». Πιο ψηλά είναι ζωγραφισμένοι Αποστόλοι και Ευαγγελιστές ενώ στο ιερό υπάρχουν οι τοιχογραφίες του Αγίου Βασιλείου, του Αγίου Γρηγορίου και του Αγίου Ιωάννη του Χρυσόστομου.

 Επιπρόσθετα, στο ιερό υπάρχει μια εικόνα της Παναγίας του 11ου αιώνα. Ακόμα στο ναό υπάρχουν πολλές εικόνίσματα του 19ου αιώνα, με κυριότερη το επίχρυσο εικόνισμα της Παναγίας.